کشورداری به سبک جدید

نظام اداری
اولین اقدام داریوش در این زمینه یکپارچه کردن نظام ادارات ایالتی بود. به این ترتیب که داریوش تمامی کشور را به بخش‌های اداری به نام ساتراپی تقسیم کرد. استفاده از عنوان ساتراپی یا شهربان قبل از داریوش نیز وجود داشت؛ اما داریوش برای این ساتراپی‌ها که بزرگ‌تر از ایالات قدیم بودند گذشته از شهربان یا حاکم یا پادشاه محلی، به منظور آنکه این شهربانان یا ساتراپی‌ها داعی استقلال‌طلبی نداشته باشند، یک فرمانده و محافظ ارگ و یک مدیر امور مالی و اداری در کنار او در نظر گرفته بود تا بدون هیچ واسطه‌ای با شاه در ارتباط باشند. همچنین امور مربوط به مالیات به منظور جلوگیری از اجحاف و دست‌اندازی‌های حاکم از طریق ماموری که تحت نظارت خود شاه قرار داشت، انجام می‌گرفت.

  

 

هردودت در فهرست خود از 20 ساتراپی نام می‌برد؛ در‌حالی‌که در فهرست داریوش در بیستون و تخت جمشید 23 ساتراپی یا کشور وجود دارد. ایلات یا ساتراپی‌های موجود در فهرست داریوش در کتیبه بیستون عبارتند از : 1- پارس   2- ایلام 3- بابل 4- آشور 5- عربستان 6- مصر 7- ساکنان دریاها (کناره دریای مدیترانه) 8- لودیا (ساردیس) 9- یونانی‌های آسیای صغیر 10- ماد 11  - ارمنستان 12- کاپادوکیه 13- پارت 14- شکستان (زرنج) 15- اریه (هرات) 16  - خوارزم 17- باکتریا (بلخ و باختر) 18- سغدیان 19- گندهاره 20- سیت ها 21  - ستگیدیه (ته ته گوش) 22- اراخوسیا 23- مکا  .
ارتباط اقتصادی موجود میان ساتراپی‌ها و وجود تبادلات بازرگانی گسترده در سراسر قلمروی هخامنشی داریوش را متوجه این مساله کرد که باید یک واحد پولی و یک نظام اوزان و مقادیر و همچنین یک قانون برای اخذ مالیات وجود داشته باشد  .

قانون مالیاتی
بی‌تردید پرداخت مالیات پیش از داریوش نیز وجود داشته است. مثلا می‌دانیم یکی از اقدامات گئوماته بخشش مالیات سه ساله بود؛ اما داریوش یک قانون مالیاتی به وجود آورد. این قانون از دو بخش عمده تشکیل شده بود؛ اولین بخش نوع مالیات ، جنس و میزان آنها بود. از آنجایی که مالیات‌های نقدی بیشتر از جنسی مورد توجه بوده است، داریوش به ممالک وابسته به غیر‌از سه ایالت دستور داد تا مالیات خود را نقدی بپردازند  .

او به تمامی ساتراپی‌ها فرمان داد تا مالیات خود را به صورت شمش پرداخت کنند و مناطقی که معدن طلا نداشتند باید اجناس و کالاهای خود را ابتدا به وجه نقد تبدیل کرده و سپس به خزانه می‌پرداختند. داریوش میزان و مقدار مالیاتی را که هر منطقه باید پرداخت می‌کرد خود تعیین می‌کرد  .

مثلا برای مصر 700 تالان یا برای بابل 1000 تالان مالیات مقرر شده بود  . نوع و مقدار مالیات بسته به آب و هوا و نوع محصول آن ناحیه بوده است. گذشته از این تمام موقوفات و پرستشگاه‌ها و معابد در عین حالی که از خزانه جیره و مقرری دریافت می‌کردند، از پرداخت مالیات معاف بودند. تعیین میزان مالیات از سوی خود داریوش برای جلوگیری از اجحاف و زیاد و کم کردن مبلغ مالیات توسط حکام بود. داریوش اضافه بر مالیات مقدار هدایایی را که تحت عنوان   «دورا» پرداخت می‌شد خود تعیین می‌کرد  .

دومین بخش قانون مالیاتی داریوش این بود که او گذشته از تعیین دقیق مقدار مالیات و هدایا، یک سازمان دارایی با شعبات مختلف که قوانین و تشکیلات منظمی داشت به وجود آورد. یکی از کارهای این سازمان ثبت و ضبط دقیق میزان مالیات‌های هر ایالت و زمان و تاریخ آن بود  .

شبکه راه‌های ارتباطی
وضع این قوانین کشوری و مالی مسلما تاثیر بسزایی در گسترش امر تجارت و بازرگانی داشت. حمل کالا و نقل و انتقال سریع مراسلات و مسافران و تجار و بازرگانان و همچنین امکان حرکت سریع سپاه مستلزم ایجاد یک شبکه وسیع و گسترده از راه‌ها و شاهراه‌هایی بود که سراسر این امپراتوری بزرگ را به یکدیگر پیوند دهد. این راه‌ها گذشته از امنیت باید شرایط مطلوبی در زمستان و تابستان ‌داشتند. مهم‌ترین راه یا جاده‌ای که در زمان داریوش احداث شد، جاده شاهی بود که شهر شوش را به سارد در مرکز ایالات یونانی‌نشین متصل می‌کرد  .

به غیر‌از این راه باید از شاهراهی نام برد که از شوش شروع شد‌‌ه و پس از عبور از هگمتانه از طریق باکتریانا (باختر) به هند‌‌وستان منتهی می‌شد‌‌. گذشته از این راه‌ها جاد‌‌ه‌ تجاری مهمی دیگری نیز وجود داشت که از پاسارگاد‌‌ آغاز شد‌‌ه و پس از عبور از کلخیس و طرسوس به سوریه رسیده و سپس از آنجا یک شاخه‌ آن به مصر و شاخه‌ د‌‌یگر به سمت شمال بین‌النهرین می‌رفت. همچنین جاد‌‌ه‌ تجاری د‌‌یگری نیز وجود‌‌ د‌‌اشت که ماد‌ را ‌ به د‌‌ریای سیاه پیوند می‌داد  .

پیک‌ها و چاپارها
با گسترش راه‌های ارتباطی، سازمان جدیدی که از ابتکارات داریوش بود برای حمل مراسلات و فرمان‌های دولتی و  نظامی به نام پیک یا چاپار ایجاد شد. در طول تمامی راه‌های امپراتوری در فاصله‌های معین که به واحد طول پرسنگ یا فرسخ تقسیم می‌شد، قلاع و منزلگاه‌هایی ایجاد شده بود که در حکم پادگان‌ها و راهداری‌های امروزه بود. در این منزلگاه‌ها گذشته از جایگاه سربازان، اصطبل‌هایی مجهز وجود داشت که اسب‌های راهوار و سریع در آنها نگهداری می‌شدند. ماموران دولتی و پیک‌ها می‌توانستد با رسیدن به این ایستگاه‌ها بلافاصله اسب خود را عوض کرده و با سرعت به راه خود ادامه دهد  .

کیفیت این راه‌ها و چاپارخانه‌ها به صورتی بود که پیک‌ها می‌توانستند مسافتی حدود 2699 کیلومتر را تنها در مدت هفت روز طی کنند. گذشته از این یک نوع سیستم تلگراف اولیه نیز در دوره داریوش مرسوم بود. به این ترتیب که در موقع لزوم در فواصل معین برفراز تپه‌ها و بلندی‌ها آتشی افروخته می‌شد که به نوعی وسیله برقراری ارتباط و علامت بود  .

راه‌های آبی جدید
ایجاد راه‌های آبی جدید و گسترش ناوگان بازرگانی از دیگر اقدامات داریوش در بهبود امور ارتباطی و تجاری امپراتوری بود. داریوش هنگام سفر خود به هندوستان یک یونانی را مامور اکتشاف در خلیج​فارس دریای عمان کرد تا بتواند راه‌های جدید و کوتاه‌تری برای ارتباطات تجاری و همچنین نظامی بیابد. به غیر‌از یونانی ذکر شده، یک دریانورد ایرانی به نام «ساستاسپ» هم مامور می‌شود تا از طریق دریای مدیترانه تا جبل‌الطارق رفته و از آنجا از راه اقیانوس اطلس و عبور از کناره‌های آفریقا به دریای عمان بازگردد. همچنین ایجاد آبراهه‌های مانند ترعه سوئز نیز از جمله عوامل مهم و استثنایی در دوره داریوش به منظور گسترش راه‌های ارتباطی بود .

ضرب سکه
یکی دیگر از اقدامات مهم و اساسی داریوش که به موازات گسترش راه‌های تجاری و وضع قوانین اقتصادی و مالی انجام شد، تاسیس ضرابخانه و ضرب سکه بود. ضرب سکه خاص هخامنشیان نبود و پیش از آنها لیدیه‌ها اقدام به ضرب سکه کرده بودند، اما سکه آنان اهمیت زیادی در امر تجارت نداشت.

بعد از تصرف سارد، ضرابخانه آن به دست داریوش افتاد که  تا مدت‌ها مورد استفاده پارسیان قرار می‌گرفت. داریوش با ضرب سکه سعی کرد تا منطبق با وضع زندگی طبقات مختلف مردم تناسبی میان ارزش طلا و نقره به وجود آورد. به دستور داریوش دو سکه یکی از طلای خالص به نام «دریک» و یک سکه نقره به نام «سیگلوی» در سراسر امپراتوری ضرب شد.

از خصوصیات مهم این سکه‌ها وجود نقش و تصویر بر آنها بوده است. یک روی این سکه‌ها تصویر کمانداری پارسی که کمانی در دست چپ و نیزه‌ای در دست راست دارد، نقش شده بود. وزن سکه دریک 35/8 تا 42/8 گرم و بسیار خالص بوده است. ضرب سکه طلا تنها منحصر به فرمان شاه بود؛ اما در مورد سکه‌های نقره وضع فرق می‌کرد و ساتراپ‌ها می‌توانستند سکه‌های نقره را در ضرابخانه‌های محل حکومتشان ضرب کنند.

با این وجود هیچ یک از حکمرانان تابعه، حق ضرب سکه بدون اجازه شاه را نداشتند. عیار و خالصی زر مورد استفاده در این سکه‌ها تا پایان دوره هخامنشی ثابت و پایدار باقی ماند. در تمام طول حکومت داریوش و دیگر پادشاهان هخامنشی، سکه‌های پادشاهی در تمام قلمروی امپراتوری و حتی در یونان رواج و اعتبار داشته است.

کشاورزی پیشرفته
توجه به کشاورزی و آبیاری و سد‌سازی نیز در دوره داریوش بسیار مهم بوده است. می‌دانیم که احداث باغ و پردیس و شبکه‌های آبیاری در زمان کوروش وجود داشته است؛ ولی این امر در دوره داریوش گسترش بیشتری پیدا می‌کند. به منظور توسعه امور کشاورزی، داریوش دستور داده بود تا دریاچه بزرگی از آب‌های رودخانه آسیس میان هیرکانیه و پارت و تامانیه ایجاد کنند. این دریاچه پنج دریچه و آبراهه داشته که هنگام لزوم با باز کردن آنها می‌توانستند زمین‌های اطراف را آبیاری کنند. همچنین رودخانه هریرود جهت رساندن آب به خراسان و سیستان به پنج شعبه تقسیم شده بود.

ارتش مقتدر
بدون تردید حفظ امنیت و آرامش در قلمرویی به وسعت امپراتوری هخامنشی بدون وجود ارتشی مقتدر و مجهز امکان‌پذیر نبوده است. هسته اصلی سپاه هخامنشی را پارس‌ها و سپس مادها تشکیل می‌دادند. سپاهیان پارسی‌ها از پرداخت مالیات معاف بودند.این سپاه شامل سواره نظام، پیاده نظام و گارد مخصوص و سپاهیان جاویدان و نیروهای دریایی می‌شدند.

به غیر‌از این سپاهیان دائمی باید سربازان ذخیره و چریک‌های ولایات را نیز در نظر داشت. مشخص‌ترین بخش سپاهیان هخامنشیان که از ابتکارات داریوش بود، سپاهیان گارد جاویدان یا سپاه 10 هزار نفره بود. این سپاه نسبت به سایر دسته‌جات نظامی آمادگی و تجهیزات بیشتری داشتند.

نحوه سربازگیری برای این سپاه به صورتی بود که هرگز از تعداد آنان کاسته نمی‌شد و به محض آنکه به هر دلیل یکی از آنان از کار برکنار شده یا در جنگ کشته می‌شد، فوراً یکی دیگر جای او را می‌گرفت. نیروی دریایی هخامنشی نیز که در جنگ‌های ایران با یونان نقش بسیار داشتند، از ملوان‌های فینیقی، مصری و قبرسی و کیلیکی تشکیل شده بود که فرماندهی آنان نیز مانند نیروهای دیگر با افسران پارسی بود.

اصلاح خط
استفاده از خطوط میخی بسیار پیش از داریوش در میان اقوام ساکن فلات ایران و میان رودان رواج داشته است. کشف آثار و نوشته‌هایی به این خط در محوطه‌های باستانی جیرفت و شهرسوخته، کشف و ابداع خط میخی توسط سومریان را زیر سوال برد. میخی سومری، اکدی، عیلامی و اوگاریتی و میخی هخامنشی انواع مختلف این خط هستند. قدیمی‌ترین کتیبه شاهان هخامنشی به خط میخی متعلق به آریارمنه حدود 640 تا 590 قبل از میلاد است. در زمان داریوش برای یکسان کردن متن کتیبه‌ها و قابل‌فهم بودن آنان اصلاحی در خط میخی سومری انجام شد.

خط میخی هخامنشی یا فارسی باستان که از زمان داریوش مورد استفاده قرار گرفت 36 حرف، 2 واژه جدا کن و 8 اندیشه نگار دارد. این خط نشانه‌هایی برای اعداد نیز داشته که تنها برخی از آنها به ما رسیده است. هر یک از حرف‌های فارسی باستان غیر‌از سه حرف که برای نشان دادن مصوت‌ها به کار می‌روند، مصوتی هم به همراه خود دارند و به این دلیل این خط را خط هجایی نیز می‌گویند.

این خط از چپ به راست نوشته شده و از خصیصه‌های آن وجود حالات هشتگانه فاعلی، مفعولی و مفعول معه و مفعول له و مفعول عنه و اضافه و مفعول فیه و ندا و جنس‌های مذکر و مونث و خنثی و شمار مفرد و جمع و مثنی برای اسم و صفت و ضمیر است.

در یک نگاه

آتش در بهشت
در سال 331 قبل از میلاد پس از آنکه اسکندر مقدونی توانست با خیانت یکی از اهالی لیکه از سد قهرمان ملی ایران، آریوبرزن بگذرد، آگاه از ثروتی که در مرکز امپراتوری پارس در انتظارش بود، با شتاب عازم پارسه شد. اسکندر تقریبا بدون هیچ مقاومتی تخت جمشید را به تصرف خود درآورد و پس از غارت و قتل عام، مکانی را که نظیرش در زیر آفتاب وجود نداشت و مجموعه‌ای عظیم از هنر و زیبایی را به آتش کشید. براساس نوشته مورخان یونانی آنچه از خزانه شاهی و اشیای گرانبها در تخت جمشید به دست اسکندر و سپاهیانش افتاد، بیش از 20 هزار بار استر و 5 هزار بار شتر بود. خسارات واردشده بر مجموعه تخت جمشید به حدی زیاد بود که دیگر هرگز از نو بنا نشد.

هرچند تخت جمشید در آتش غرور و قدرت‌طلبی و فرومایگی جوانی جویای نام سوخت؛ اما این ویرانی پایان تخت جمشید نبود و پارسه یا تخت جمشید به عنوان نماد قدرت و اصالت و زیبایی آریایی‌ها باقی ماند. میراثی که قرن‌های متمادی با غرور و مهربانی در کنار ما بوده است، و برای باقی ماندن و بودن و همیشه بودن به همت و یاری ما محتاج است.


داریوش‌شاه گوید: «این کشور پارس است که اهورامزدا به من داد. که زیباست؛ اسب‌های خوب و مردان خوب دارد و به فضل اهورامزدا، من، داریوش‌شاه از هیچ دشمن نترسد. داریوش‌شاه گوید: «باشد که اهورامزد به من یاری دهد و اهورامزدا این کشور را از سپاه اهریمنی، از قحطی، از نیرنگ حفظ کند. نه زشتی، نه قحطی و نه نیرنگ به این سرزمین نیاید. این لطف را از اهورامزدا مسألت می‌کنیم

  • بازدید: 788
  • تاریخ انتشار: چهارشنبه ۱۶ اسفند ۱۳۹۱ ساعت ۱۸:۰۵
  • شناسه مطلب: 2849

ارسال دیدگاه ؛


کد امنیتی
تصویر جدید



مطالب تصادفی

اس ام اس های نیش دار و طعنه دار سری جدید پیامک تیکه دار

اس ام اس های نیش دار و طعنه دار سری جدید پیامک تیکه دار
من که نقاشی ام تعریفی نداردلااقل خودت راهت را بکش و بـــــرو  !!...دیروز با اول شخص بوده ای …امروز با سوم...
آن چه مرد جوان خریده بود در حقیقت ایده ای بیش نبود!

آن چه مرد جوان خریده بود در حقیقت ایده ای بیش نبود!
حدود صد سال قبل یکی از پزشکان سال خورده روستایی سوار بر اسب، راهی شهر شد. جلوی یک داروخانه از اسب پایین آمد و...
جن چیست؟

جن چیست؟
جن واژه‌ای عربی و به معنی «موجود پنهان و نادیدنی» است. در عرف فارسی «اَجِنّه» جمع جن شمرده می‌شود. در عربی جمع...
داستان آموزنده لیلی و مجنون

داستان آموزنده لیلی و مجنون
روزی از روزها ، لیلی از علاقه شدید مجنون به او و اشتیاق بیش از پیش دیدار او با خبر شد پس نامه ای به او نوشت : “...

مطالب پربازدید

تماس با ماهنگ

تماس با ماهنگ
بازدیدکننده گرامی؛ جهت تماس با مدیریت وب سایت ماهنگ از دو طریق ارسال ایمیل و یا تکمیل فرم زیر اقدام نمایید : ایمیل...
مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی

مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی
من در میان مردمی هستمکه باورشان نمیشود تنهایــــممیگویند خوش بحالت که خوشحالینمی دانند دلیل شاد بودنم باج به آنهاستبرای...
چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟

چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟
یخ هنگام انجماد، منبسط می شود. علت این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول های خمیده آب است.
چرا عرق لباس را زرد میکند؟

چرا عرق لباس را زرد میکند؟
تا حالا عرق از سر، صورت و دست تان چکیده است؟ آن قدر که کلافه شده اید و حتی گاهی نیز در مقابل دیگران خجالت هم کشیده...

مطالب جدید

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)
یکی از دروس جدیدی که دانش‌آموزان در پایه‌ی هفتم باید بیاموزند، درس زبان انگلیسی است. نویسندگاه کتاب زبان انگلیسی...
فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید

فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید
امروزه دانشمندان ثابت کرده‌اند که یادگیری زبان دوم می‌تواند در بهبود هوش، حافظه و تمرکز نقش مهمی داشته...
ضرروت دانستن دو زبان

ضرروت دانستن دو زبان
مغز یك فرد دو زبانه مانند رادیویی است كه به طور همزمان 2 كانال را پخش می‌كند. ممكن است كه در حال صحبت كردن به یك...
ضرورت یادگیری زبان انگلیسی

ضرورت یادگیری زبان انگلیسی
     شايد يادگيري زبان انگليسي مهمترين گام در ارتقاء کيفيت زندگي شما باشد.  آيا هيچ فکر...