رصدخانه گمشده آذربایجان

در دل آذربایجان، در کنار شهر مراغه، بر فراز کوهی که به آن رصد داغی (کوه رصد) می‌گفتند ویرانه‌هایی از گذشته‌های دور، سده‌ها و سال‌ها بر جا مانده بود. نام این تپه نخستین راهنمای باستان‌شناسی بود که اوایل دهه 50 شمسی پس از هفت قرن به سراغ این ویرانه‌ها می‌رفت. کارگرانش با بیلچه و کمچه آرام آرام غبار قرن‌ها را از روی «تپه رصد» کنار می‌زدند. کم کم آثار پی دیوارهای دایره‌ای شکل گنبد رصدخانه مراغه از دل خاک بیرون آمد.

رصدخانه‌ای که بیش از 700 سال پیش (در نیمه قرن هفتم هجری) در زمان هولاکو خان مغول  به خواست و مدیریت خواجه نصیرالدین طوسی ساخته شده بود. اما با آنکه گزارش‌های تاریخی در متون و کتاب‌های کهن جای رصدخانه را در مراغه مشخص کرده بودند و معماری مدور بنا هم با آنچه در متون آمده بود مطابقت داشت، باز این پرسش‌ها مطرح بود: آیا این ویرانه‌ها واقعا متعلق به یک رصدخانه است؟

کاوش‌ها ادامه داشت، توده‌های خاک کنار می‌رفتند، سنگ‌ها، سفال‌ها و سکه‌های چند صد ساله بیرون می‌آمدند. سازه، باستانی و کهن بود اما از کجا معلوم که رصدخانه باشد؟ شاید کاخی بود یا عمارتی اشرافی؟ که می‌دانست؟ ناگهان چند تکه سنگ بزرگ به شکل کمانی از یک دایره از دل خاک سر برآوردند. این مهم‌ترین سند این حفاری بود؛ باارزش‌تر از همه سکه‌های زرین و سیمین. دیگر شکی در کار نبود. اینجا دقیقا خود رصدخانه مراغه بود. و این کمان سنگی، بخشی از بزرگ‌ترین ابزارهای ستاره‌شناسی و رصدی ایرانیان قدیم بود؛ ابزاری به‌نام «رَبع جِداری» یا «چارک دیواری»؛ چیزی که فقط در یک رصدخانه می‌توانست پیدا شود و آن‌قدر سنگین و بزرگ بود که سرقت آن در طول تاریخ امکان نداشت.

چاه رصدخانه مراغه
در کاوش‌های رصدخانه مراغه در نزدیکی تپه، چاهی به قطر دهانه یک متر کشف شد. در نزدیکی این چاه آرامگاه‌های چاه مانندی هم وجود داشت که باستان‌شناسان در آغاز تصور کردند که این چاه هم یکی از آن مقبره‌هاست؛ اما هر چه می‌کندند عمیق‌تر می‌شد. ژرفای چاه که از 15 متر گذشت دیگر شکی باقی نماند که نه به یک آرامگاه و نه به یک چاه معمولی که به «چاه رصدی» مراغه رسیده‌اند.

این حفاری تا عمق 42 متری ادامه یافت. اما چاه‌کن‌ دیگر نمی‌توانست در عمق بیشتر کار را ادامه دهد. پس پایین‌تر نرفت و کار در همان عمق متوقف شد. در متون کهن تاریخی آمده که یکی از ابزارهای رصدی رصدخانه مراغه شامل چاهی عمیق هم بوده است. در اعماق مختلف خاکی که از این چاه استخراج شده آثار فرهنگی گوناگونی همچون تکه‌های کاشی، سفال و ظروف مختلف و همچنین استخوان به دست آمده که نشان می‌دهد در دوره‌های بعدی چاه رصد به دلایلی ناشناخته با خاک پرشده است. شاید می‌خواستند به دست نااهلان نیفتد. شاید هم کسانی قصد ویرانی آن را داشته‌اند؟ که می‌داند؟

  • بازدید: 839
  • تاریخ انتشار: جمعه ۰۹ فروردين ۱۳۹۲ ساعت ۱۴:۴۸
  • شناسه مطلب: 2906

ارسال دیدگاه ؛


کد امنیتی
تصویر جدید



مطالب تصادفی

لبخند بزنید تا بهتون بگم چرا ؟

لبخند بزنید تا بهتون بگم چرا ؟
▪ لبخند جذابتان می کند  همه ما به سمت افرادیکه لبخند می زنند کشیده می شویم. لبخند یک کشش و جذبه فوری ایجاد...
من که از گل نازترم !

من که از گل نازترم !
چیزی که قرار است تا دو سه سال 24 ساعته به بچه‌ات وصل باشد، حتما چیز مهمی است؛ حتی اگر اسمش پوشک باشد که آدم را...
زندگی کردن بر اساس حرف مردم

زندگی کردن بر اساس حرف مردم
مدام نگران حرف و قضاوت مردم است. دوستانش را هم بر همین اساس انتخاب می کند؛ اگر چند خودرو مدل پایین جلوی خانه اش...
افرادی که شب ها نمی خوابند باهوش ترند

افرادی که شب ها نمی خوابند باهوش ترند
محققان انگلیسی نشان می دهند افرادی که در شب نمی خوابند و به فعالیت می پردازند باهوش تر از کسانی هستند که در روز...

مطالب پربازدید

تماس با ماهنگ

تماس با ماهنگ
بازدیدکننده گرامی؛ جهت تماس با مدیریت وب سایت ماهنگ از دو طریق ارسال ایمیل و یا تکمیل فرم زیر اقدام نمایید : ایمیل...
مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی

مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی
من در میان مردمی هستمکه باورشان نمیشود تنهایــــممیگویند خوش بحالت که خوشحالینمی دانند دلیل شاد بودنم باج به آنهاستبرای...
چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟

چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟
یخ هنگام انجماد، منبسط می شود. علت این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول های خمیده آب است.
چرا عرق لباس را زرد میکند؟

چرا عرق لباس را زرد میکند؟
تا حالا عرق از سر، صورت و دست تان چکیده است؟ آن قدر که کلافه شده اید و حتی گاهی نیز در مقابل دیگران خجالت هم کشیده...

مطالب جدید

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)
یکی از دروس جدیدی که دانش‌آموزان در پایه‌ی هفتم باید بیاموزند، درس زبان انگلیسی است. نویسندگاه کتاب زبان انگلیسی...
فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید

فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید
امروزه دانشمندان ثابت کرده‌اند که یادگیری زبان دوم می‌تواند در بهبود هوش، حافظه و تمرکز نقش مهمی داشته...
ضرروت دانستن دو زبان

ضرروت دانستن دو زبان
مغز یك فرد دو زبانه مانند رادیویی است كه به طور همزمان 2 كانال را پخش می‌كند. ممكن است كه در حال صحبت كردن به یك...
ضرورت یادگیری زبان انگلیسی

ضرورت یادگیری زبان انگلیسی
     شايد يادگيري زبان انگليسي مهمترين گام در ارتقاء کيفيت زندگي شما باشد.  آيا هيچ فکر...