زیر کاسه نیم کاسه ای است

اگر کسی ظاهراً دست به کاری زند ولی در پرده خفا و پنهانی به کاری دیگر مشغول باشد اصطلاحاً می گویند:«زیر کاسه نیم کاسه ای است.» یعنی مطلب به این سادگی نیست و فریب و نیرنگی در کار است .



بعضیها عبارت بالا را به شکل و هیئت کاسه ای زیر نیم کاسه است می گویند و می نویسند که البته غلط است زیرا پیداست با آن حجم و بزرگی هرگز زیر نیم کاسه قرار نمی گیرد.

کاسه ظرفی است که در آن چیزی از انواع مأکولات و نوشیدنیها می ریزند و می خورند و می نوشند، یا به قول ناظم الاطبا: « قدح و جام و ساغر و پیاله و دوری و طبقچه بزرگ یا کوچک مسین و یا چوبین و یا گلین و بادیه و قدح چینی بزرگ و کوچک و هر ظرفی که در آن چیزی خورند

قبل از آنکه وسایل خنک کننده و نگاهدارنده از قبیل یخچال و فریزر و فلاسک و یخدانهای کائوچویی اختراع شود و در دسترس مردم قرار گیرد اشیاء و خوراکیهای فاسد شونده را در کاسه می ریختند و کاسه را در سردابه ها و زیرزمینها و اصولاً جاهای محفوظ و دور از دسترس سکنه خانه- بخصوص اطفال- می گذاشتند. آنگاه کاسه ها و قدحهای بزرگ را وارونه بر روی آنها قرار می دادند تا خس و خاشاک و گردغبار بر روی خوراکیها ننشیند و احیاناً از دستبرد موش و گربه محفوظ بماند.

اصولاً قرار دادن کاسه و قدح بزرگ بر روی نیم کاسه- که همان کاسه کوچکتر باشد- نه تنها از ورود و نفوذ دود و گرد و غبار جلوگیری می کرد بلکه کاسه بزرگ در جاهای کاملاً مسطح چنان نیم کاسه را در بر می گرفت که حرارت محتویاتش تا مدتی به همان درجه و میزان اولیه تقریباً باقی می مانده است.
اکنون ببینیم ریشه و علت تسمیه عبارت مثلی بالا چیست و چرا به صورت ضرب المثل درآمده است؟

به طوری که می دانیم در آشپزخانه ها معمولاً کاسه ها و قدحهای بزرگ را وارونه قرار نمی دهند بلکه آنها را در جاهای مخصوص و معین به شکل و هیئت معمولی پهلوی همدیگر می گذارند و کاسه های کوچک و کوچکتر را یکی پس از دیگری در درون آنها جای می دهند. یا اینکه برای زیبایی و دکوراسیون آشپزخانه آنها را به شکلی که قاعده به سمت دیوار و رویشان به سمت بیننده باشد قرار می دهند.

پس با این توصیف و توضیح اجمالی، اگر احیاناً دیده شود که کاسه بزرگی در آشپزخانه یا سردابه ها و زیرزمینی به شکل و هیئت غیرمتعارف یعنی وارونه روی زمین قرار گرفته است یا وضع غیرطبیعی حاکی از این خواهد بود که:

زیر کاسه نیم کاسه ای است تا محتویات آن نیم کاسه یعنی کاسه کوچکتر، از نفوذ دود و گرد و خاک و دستبرد حیوانات موذی و مزاحم محفوظ بماند. از آنجا که بیننده فقط کاسه بزرگ را می دید و وجود نیم کاسه و محتویاتش در زیر کاسه بر او مجهول بوده است لذا هر عملی که سرپوش عملی دیگر بوده جنبه گول و فریب و نیرنگ پیدا می کرده است اصطلاحاً گفته می شود:«زیر کاسه نیم کاسه ای است.» و این عبارت به مروز زمان به صورت ضرب المثل درآمده تمام طبقات از معانی و مفاهیم مجازی آن در موارد مقتضی استفاده و استناد می کرده اند.

  • بازدید: 781
  • تاریخ انتشار: پنجشنبه ۱۵ فروردين ۱۳۹۲ ساعت ۱۲:۰۱
  • شناسه مطلب: 2920

ارسال دیدگاه ؛


کد امنیتی
تصویر جدید



مطالب تصادفی

درخت مشکلات

درخت مشکلات
نجار، یک روز کاری دیگر را هم به پایان برد . آخر هفته بود و تصمیم گرفت دوستی را برای صرف نوشیدنی به خانه اش دعوت...
داستانک؛ دوست واقعی

داستانک؛ دوست واقعی
پیرمرد سالخورده و متمولی در بستر بیماری افتاد. روزی تک فرزند پسر خود را بر بالینش خواست و به او گفت: دیگر عمر زیادی...
تست روانشناسی نقاشی کودکان

تست روانشناسی نقاشی کودکان
نقاشي زبان كودك است. كودكان برخلاف بزرگسالان هستند. آنها از طريق نقاشي كشيدن، قصه گويي، بازي كردن و… شناخته مي...
تصفیه آب با پوست موز

تصفیه آب با پوست موز
تنها استفاده‌ای که اغلب ما از پوست موز سراغ داریم به فیلم‌های کمدی و زمین‌خوردن بازیگران مربوط می‌شود؛ اما محققان...

مطالب پربازدید

تماس با ماهنگ

تماس با ماهنگ
بازدیدکننده گرامی؛ جهت تماس با مدیریت وب سایت ماهنگ از دو طریق ارسال ایمیل و یا تکمیل فرم زیر اقدام نمایید : ایمیل...
مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی

مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی
من در میان مردمی هستمکه باورشان نمیشود تنهایــــممیگویند خوش بحالت که خوشحالینمی دانند دلیل شاد بودنم باج به آنهاستبرای...
چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟

چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟
یخ هنگام انجماد، منبسط می شود. علت این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول های خمیده آب است.
چرا عرق لباس را زرد میکند؟

چرا عرق لباس را زرد میکند؟
تا حالا عرق از سر، صورت و دست تان چکیده است؟ آن قدر که کلافه شده اید و حتی گاهی نیز در مقابل دیگران خجالت هم کشیده...

مطالب جدید

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)
یکی از دروس جدیدی که دانش‌آموزان در پایه‌ی هفتم باید بیاموزند، درس زبان انگلیسی است. نویسندگاه کتاب زبان انگلیسی...
فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید

فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید
امروزه دانشمندان ثابت کرده‌اند که یادگیری زبان دوم می‌تواند در بهبود هوش، حافظه و تمرکز نقش مهمی داشته...
ضرروت دانستن دو زبان

ضرروت دانستن دو زبان
مغز یك فرد دو زبانه مانند رادیویی است كه به طور همزمان 2 كانال را پخش می‌كند. ممكن است كه در حال صحبت كردن به یك...
ضرورت یادگیری زبان انگلیسی

ضرورت یادگیری زبان انگلیسی
     شايد يادگيري زبان انگليسي مهمترين گام در ارتقاء کيفيت زندگي شما باشد.  آيا هيچ فکر...