پرندگان جزء کدام گروه هستند؟

تنها  11 سال پس از چاپ نخست کتاب «منشأ انواع از طریق انتخاب طبیعی» توسط داروین، تقی انصاری کاشانی، پزشک دربار ظل‌السلطان، کتابی نوشت به نام «جانورنامه». او در این کتاب به‌گویاترین زبان، نظریه داروین را شرح و بسط داده‌بود و جالب اینجاست که به مطالبی اشاره‌می‌کند که حتی در کتاب داروین هم ذکری از آنها نیامده، و نشان‌می‌دهد تقی انصاری کاشانی حاصل مطالعه گسترده و بازخوانی احتمالاً نظریات ژرژ کویه، سنگواره‌شناس فرانسوی و واضع نظریه انقراض‌های جمعی بوده‌است. وقتی برای نخستین بار کتاب جانورنامه را خواندم، از نثر شیوا، و به‌دور از کثیف‌کاری‌های رایج نهضت بازگشت ادبی، تعجب‌کردم.


راستی که این کتاب و نویسنده‌اش، در عصر قاجار که وضعیت ایران به پایان قرون وسطی شبیه‌شده‌بود، خوش درخشید؛ ولی دولت مستعجل بود. من هم اتفاقی متوجه ویژگی‌های آن شدم و شروع به خواندنش کردم.امروز، ترویج علم در ایران حکایت دیگری دارد. اطلاع‌رسانی به‌قدری پیشرفت کرده که غیرممکن است چیزی به اهمیت کتاب جانورنامه در زمان ما تولیدشود، و به سرنوشت جانورنامه دچار شود.


به‌ویژه با پیشرفت رسانه‌های رایانه‌ای، ابزارهای بسیار مهمی به دست‌آورده‌ایم که شایسته‌است به خوبی از آنها استفاده‌کنیم. یکی از مهم‌ترین این ابزارها، ویکی‌پدیاست. ویکی‌پدیا، گرچه منبعی مناسب برای استناد و ارجاع نیست؛ اما به عنوان نقطه شروع، می‌تواند راهگشا باشد.

خوشبختانه ویراستاران ویکی‌پدیای انگلیسی، همگی با وسواس و دقت لازم ضروری در محیط آکادمیک، مقالات را می‌نویسند و لحظه‌به‌لحظه هرگونه تغییر نادرست و خرابکارانه در ویکی‌پدیا را رصد‌می‌کنند.


البته در میان ویراستاران فارسی زبان ویکی‌پدیا نیز چنین دقتی وجود دارد. اما این دقت، به همین حیطه محدود شده‌است. یکی از آسیب‌هایی که عملاً ویکی‌پدیای فارسی را بی‌استفاده‌کرده و آن را به‌عنوان رسانه‌ای جهت ترویج علم به زبان فارسی، بی‌اعتبار کرده، سوای نقص‌های فراوان اکثر مقالات و نبود ارجاع صحیح، فارسی‌سازی افراطی عبارات علمی است.


این فارسی‌سازی مثلاً در مقالات رشته دیرینه‌شناسی، بیدادمی‌کند. فراموش‌نکنیم که کارکرد ویکی‌پدیا، ترویج علم است، نه ترویج سره‌نویسی و واژگان ابداعی. مساله وقتی حادتر می‌شود که ببینیم تعداد زیادی از این واژگان در خود ویکی‌پدیای فارسی برساخته‌شده‌اند.


این واژه‌ها نه در متن‌های فنی وجود دارد، نه در میان استادان و دانشجویان رواج‌دارد، و نه اخبار علمی دیده‌می‌شود. یکی از مهم‌ترین نکاتی که در ترویج علم به زبان‌های بومی باید
مورد توجه قراربگیرد، جایگاه واژه‌سازی علمی است.

مثلاً کسی برای «الکترون» واژه بومی طراحی نمی‌کند. کسانی که نام این ذره را الکترون گذاشتند، مخصوصاً نامی انتخاب‌کردند که برگرفته از فرهنگ پیشاکلاسیک اروپایی باشد، تا هیچ‌کس ادعای مالکیت فرهنگی بر آن نداشته‌باشد. نام‌های علمی زیست‌شناسی هم همین‌طور هستند.


نام گروه‌ها و نام‌های آناتومیک مهم‌ترین نام‌هایی هستند که نباید ترجمه، جایگزین یا حتی آوانویسی شوند. این نام‌ها اصلاً انگلیسی نیستند. در ویکی‌پدیای فارسی اشتباهاً به نام علمی، نام انگلیسی می‌گویند.

درست است که ما از نام‌های بومی مثل «جانوران»، «مهره‌داران» و «گیاهان» (که بعضی از آن‌ها واقعاً در قرن اخیر برساخته‌شده‌اند) به‌راحتی استفاده‌می‌کنیم، اما تا همین حد جایگزینی واژگان علمی نیز، در تدریس جانورشناسی به‌راحتی اختلال و آشوب ایجادمی‌کند.


به این واژگان توجه‌کنید: خزنده‌ورکیان، پرنده‌ورکیان، پرنده‌پایان، د‌َدپایان، شاخ‌چهرگان.این واژه‌ها به‌ترتیب ترجمه تحت‌اللفظی «Saurischia»، «Ornithischia»، «Ornithopoda»، «Theropoda» و «Ceratopsia» هستند، و باورکنید معنی تحت‌اللفظی آنها (که میراث قرن نوزدهم است) کاملاً بی‌مسماست.

دانشمندان به‌خاطر پیشگیری از هرج‌ومرج (و البته چون کسی به‌جز مترجمان ویکی‌پدیای فارسی به معنی این نام‌ها توجهی‌نمی‌کند) این نام‌ها را تصحیح​نمی​کنند. این‌نام‌ها قراردادی هستند و همین‌طور هم می‌مانند.


چینی‌ها، ژاپنی‌ها، انگلیسی‌‌زبان‌ها، فرانسه‌زبان‌ها، اسپانیایی‌زبان‌ها و همه دنیا همین نام‌های بی‌مسمای غلط را با دیکته صحیح لاتین (و نه حتی با آوانویسی) به‌کار می‌برند.
تنها ما هستیم که به‌دلیل یک اشتباه بزرگ، خودمان را از بقیه جداکرده‌ایم، و ابزاری به نام ویکی‌پدیا را از دست‌داده‌ایم.

پ.ن. این پرسش را از نویسندگان ویکی‌پدیای فارسی می‌پرسم: پرندگان جزء کدام گروه هستند؟ «پرنده‌ورکیان» یا «خزنده‌ورکیان»، «ددپایان» یا «پرنده‌پایان»؟

  • بازدید: 949
  • تاریخ انتشار: يكشنبه ۱۵ بهمن ۱۳۹۱ ساعت ۱۳:۴۶
  • شناسه مطلب: 2739

ارسال دیدگاه ؛


کد امنیتی
تصویر جدید



مطالب تصادفی

بهترین دسر برای مهمون ها با طعم هلو یا زرد آلو

بهترین دسر برای مهمون ها با طعم هلو یا زرد آلو
برای تهیه دسر هلو یا زرد آلو پس از تهیه مواد مورد نیاز مراحل آماده سازی آنرا که در ذیل ارائه گردیده دنبال نمایید...
روغن زیتون، سالاد سیاه یا فلفل سیاه؟ کدام شان به هضم غذا کمک می کنند؟

روغن زیتون، سالاد سیاه یا فلفل سیاه؟ کدام شان به هضم غذا کمک می کنند؟
فلفل سیاه! این دانه سیاه فعالیت مجاری گوارشی را تقویت می کند و علاوه بر بهبود هضم غذا، ترشحات بزاقی را هم تحریک...
گناه چشم تو...

گناه چشم تو...
می روم اما بدان یک سنگ هم خواهد شکست آنچـــــنان که تارو پود قلب من از هــــم گسست می روم با زخم هـــــایی مانده...
The Loan قرض

The Loan قرض
Two friends, Sam and Mike, were riding on a bus.

مطالب پربازدید

تماس با ماهنگ

تماس با ماهنگ
بازدیدکننده گرامی؛ جهت تماس با مدیریت وب سایت ماهنگ از دو طریق ارسال ایمیل و یا تکمیل فرم زیر اقدام نمایید : ایمیل...
مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی

مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی
من در میان مردمی هستمکه باورشان نمیشود تنهایــــممیگویند خوش بحالت که خوشحالینمی دانند دلیل شاد بودنم باج به آنهاستبرای...
چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟

چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟
یخ هنگام انجماد، منبسط می شود. علت این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول های خمیده آب است.
چرا عرق لباس را زرد میکند؟

چرا عرق لباس را زرد میکند؟
تا حالا عرق از سر، صورت و دست تان چکیده است؟ آن قدر که کلافه شده اید و حتی گاهی نیز در مقابل دیگران خجالت هم کشیده...

مطالب جدید

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)
یکی از دروس جدیدی که دانش‌آموزان در پایه‌ی هفتم باید بیاموزند، درس زبان انگلیسی است. نویسندگاه کتاب زبان انگلیسی...
فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید

فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید
امروزه دانشمندان ثابت کرده‌اند که یادگیری زبان دوم می‌تواند در بهبود هوش، حافظه و تمرکز نقش مهمی داشته...
ضرروت دانستن دو زبان

ضرروت دانستن دو زبان
مغز یك فرد دو زبانه مانند رادیویی است كه به طور همزمان 2 كانال را پخش می‌كند. ممكن است كه در حال صحبت كردن به یك...
ضرورت یادگیری زبان انگلیسی

ضرورت یادگیری زبان انگلیسی
     شايد يادگيري زبان انگليسي مهمترين گام در ارتقاء کيفيت زندگي شما باشد.  آيا هيچ فکر...