بی اشتهایی روانی چیست؟

برای کسانی که با اصطلاح بی اشتهایی روانی و معنای آن ناآشنا هستند، لابد تعجب آور است که در دنیایی که فقر و گرسنگی بیداد می کند، میلیونها کودک در سال از گرسنگی می میرند و رقم کسانی که به سوء تغذیه دچارند شاید به میلیارد می رسد، عده ای به دلایل روانی و روحی دچار بی اشتهایی باشند و از غذا خوردن استنکاف کنند. اما بی اشتهایی روانی یک اختلال واقعی و دردسرآفرین است که ممکن است در 5/0 تا 1 درصد افراد جامعه رخ دهد و گاه حتی می تواند به مرگ نیز بیانجامد.


اصطلاح بی اشتهایی روانی (anorexia nervosa) که منشاء یونانی دارد به معنای فقدان تمایل به خوردن غذاست. در متون باستانی مصری و ایرانی ما به توصیفاتی مشابه آنچه امروزه بی اشتهایی روانی خوانده می شود برمی خوریم. اولین توصیف نسبتا جامع و علمی این بیماری در سال 1689 صورت گرفت. اما در سالهای دهه 1930 بود که نقش عوامل روانی و هیجانی در ایجاد این اختلال شناخته شد.
بی اشتهایی روانی یکی از انواع اختلالات خوردن است که در آن بیمار تصور تحریف شده و بسیار نادرستی از وزن و شکل بدن خود دارد و به شدت از چاق شدن می ترسد. به همین دلیل رژیم های سفت و سختی را در پیش می گیرد و وزن خود را تا حد زیادی کاهش می دهد. تقریبا 90 تا 95 درصد این افراد خانمهای 13 تا 30 ساله هستند، اما این اختلال حتی در کودکان 7 ساله و خانم های مسن نیز مشاهده می شود.
عوامل متعددی در ابتلای به این بیماری نقش دارند. تاکید جوامع بر لاغر بودن و تناسب اندام، عوامل ارثی، عوامل شخصیتی (مانند کمال گرایی، افسردگی و اضطراب) و محیط خانواده از جمله این عوامل هستند. کاهش وزن شدید و سوء تغذیه در این بیماران به مشکلات پزشکی (مانند کمبود آب بدن، قطع قاعدگی، تورم غدد بزاقی و مشکلات قلبی- عروقی ) و مشکلات روانی مانند افسردگی، اضطراب و عصبانیت منجر می شود.
در درمان این بیماران ابتدا به مشکلات پزشکی که در نتیجه گرسنگی کشیدن و کاهش شدید وزن ایجاد شده اند توجه می شود و سپس روی بازگشت وزن مناسب و حل مشکلات روانی و خانوادگی بیمار تمرکز می شود. 75 درصد این بیماران پس از درمان بهبود قابل ملاحظه ای نشان می دهند و می توانند زندگی شغلی و اجتماعی خود را دوباره شروع کنند. تشخیص و درمان زودهنگام از مشکلات پزشکی خطرناک و تشدید مشکلات روانی جلوگیری می کند.
بی اشتهایی روانی یکی از اختلالات خوردن است. اختلالات خوردن طیفی از اختلالات روانی می باشند که در آن شخص با غذا ، وزن بدن و تصویر تن خود مشکل دارد. غذا و خوردن به مهمترین جنبه های زندگی بیمار تبدیل می شود. فرد فکر می کند چاق است و به همین دلیل به وسیله ی رژیم های غذایی سفت و سخت و راههای نامتعارف دیگر، وزن خود را کاهش می دهد. همچنین او تمایل شدیدی به لاغر بودن دارد و به شدت از چاق شدن می ترسد. بیمار تنها راه ارزشمند بودن خود را لاغری می داند و در نظر او وزن بسیار پایین نشانه ی زیبایی، موفقیت، جذابیت و کامل بودن است.
در متون به جا مانده از مصر و ایران باستان توضیح هایی وجود دارد که به نظر می رسد با آنچه که امروزه بی اشتهایی روانی نامیده می شود، یکسان است. در کتبیه های چین نیز به رفتارهای پرخوری، پاکسازی و گرسنگی کشیدن اشاره شده است. رومیان هم ابتدا پرخوری می کردند و سپس خود را وادار به استفراغ می کردند. در فرهنگ قبایل افریقایی داستان های اساطیری وجود دارد که در طی سالهای قحطی و خشکسالی بعضی از افراد برای مدت طولانی غذا نمی خوردند و غذای خود را به کودکانشان می دادند. سایر افراد قبیله این افراد را تحسین و تمجید می کردند و از آنها به عنوان افرادی ایثارگر و فداکار نام می بردند. وقتی که خشکسالی و قحطی به پایان می رسید تعداد کمی از این افراد همچنان از غذا خوردن امتناع می کردند و به این ترتیب زندگی شان به خطر می-افتاد.
اکثر افرادی که به این اختلال مبتلا می شوند زنان و دختران نوجوان هستند، اما ممکن است آقایان و پسرها نیز به این اختلال مبتلا شوند. تقریباً 90 الی 95 درصد افراد مبتلا به بی اشتهایی روانی خانم هستند. یکی از دلایلی که خانم های نوجوان بیشتر به این اختلال مبتلا می شوند تمایل آنها به لاغر ماندن برای زیباتر بودن است.
ملاک های تشخیص بی اشتهایی روانی عبارتند از: کاهش وزن شدید، ترس شدید از افزایش وزن، تصویر تن تحریف شده و قطع عادت ماهانه به مدت سه ماه. افراد مبتلا به بی اشتهایی روانی به دو دسته تقسیم می شوند: گروهی از این افراد به وسیله رژیم های سفت و سخت و فعالیت های ورزشی شدید خود را لاغر نگه می دارند. این افراد تشخیص اختلال بی اشتهایی روانی از نوع محدودکننده را دریافت می کنند. دسته دوم نیز مقدار کالری مصرفی خود را محدود می کنند، اما مرتبا پرخوری می کنند و پس از آن برای از بین بردن کالری های مصرف شده به رفتارهای نامناسبی دست می زنند (برای مثال: خود را وادار به استفراغ می کنند، از داروهای ملین یا مدر استفاده می کنند). این گروه را مبتلا به اختلال بی اشتهایی از نوع پرخوری- پاکسازی می نامند. بسیاری از افراد در طی دوره بیماری خود هر دو روش را تجربه می کنند. (برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به سطح سوم مقاله مراجعه کنید.)
بی اشتهایی روانی باعث تغییرات جسمی گسترده ای می شود. بعضی از این نشانه ها بر اثر کاهش شدید وزن و برخی دیگر به دلیل رفتارهای پاکسازی رخ می دهند. برخی از نشانه های متابولیکی که در اثر کاهش شدید وزن ایجاد می شوند عبارتند از: کاهش ضربان قلب، کاهش فشار خون، کاهش تعداد تنفس و کاهش حرارت بدن. بی اشتهایی روانی معمولا به بیماری های خطرناکی مانند مشکلات قلبی، کلیوی و صرع منجر می شود و معمولا مرگ در نتیجه این بیماری ها رخ می دهد. پوکی استخوان در بیماران مبتلا به بی اشتهایی روانی بسیار شایع است. به همین دلیل این بیماران مکررا دچار شکستگی و بدشکلی استخوان می شوند.
دانشمندان نقش عوامل شخصیتی، ارثی، محیطی و فیزیولوژیکی را در بی اشتهایی روانی بررسی کرده اند. برای مثال بستگان فرد مبتلا به بی اشتهایی روانی در مقایسه با افراد عادی 10 برابر بیشتر احتمال دارد که به یکی از اختلالات خوردن مبتلا شوند. همچنین روان شناسان معتقدند که افراد مبتلا به بی اشتهایی روانی از همان ابتدای زندگی معیارهای سفت و سختی برای زندگی خود دارند و همیشه می خواهند خود و دیگران را کنترل کنند. به علاوه آنها می خواهند این کار را به طور کامل و بدون نقص انجام دهند. به عبارت دیگر کمال گرایی یکی از خصوصیات بارز این افراد است. اما چون انتظارات کمال گرایانه آنها به ندرت برآورده می شود، این افراد همیشه از احساس بی کفایتی و عزت نفس پایین رنج می برند. به همین دلیل کنترل وزن و غذا خوردن به دغدغه اصلی این افراد تبدیل می شود، زیرا با توجه به محیط اجتماعی کنونی کنترل وزن و رفتار خوردن یک موفقیت بزرگ محسوب می شود.
تشخیص و ارزیابی بی اشتهایی روانی معمولا با مصاحبه دقیق با بیمار و اعضای خانواده او آغاز می شود. درمانگر باید تاریخچه وزن بیمار، الگوهای خوردن، نگرانی های بیمار درباره وزن و شکل بدن خود، رفتارهای بیمار برای کاهش وزن و رژیم غذایی و مشکلات روابط اجتماعی بیمار را بررسی کند. همچنین درمانگر باید مشکلات روانی که قبل از شروع بی اشتهایی به وجود آمده اند و مشکلاتی که بعد از شروع بی اشتهایی ظاهر شده اند را شناسایی نماید (در ضمیمیه سطح سوم این مقاله یک پرسشنامه خودآزمایی وجود دارد که به شما کمک می کند به صورت اولیه تعیین کنید آیا به بی اشتهایی روانی مبتلا هستید یا خیر؟).
اکثر برنامه های پیشگیری از اختلالات خوردن در محیط خانواده اجرا می شوند. اگر شما پدر یا مادر هستید به خاطر داشته باشید که: 1 – نباید احساس گناه کنید 2 – نباید ظاهر دیگران را مسخره کنید 3 – فرزندتان را به خاطر آنچه که هست تحسین و تایید کنید 4 – غذا خوردن مناسب را تشویق کنید نه رژیم گرفتن را (برای اطلاعات بیشتر در این زمینه به سطح سوم مقاله رجوع کنید).
در درمان این افراد باید به نیازهای خاص هر بیمار توجه شود. تیم درمانی باید در ابتدا مشکلات پزشکی را که سلامتی بیمار را تهدید می کنند، درمان نماید و سپس بر روی افزایش وزن و مشکلات روانی که باعث ایجاد و تداوم بی اشتهایی می شوند، تمرکز کند. بازگشت وزن، قسمت اصلی تمام برنامه های درمانی است. زیرا افزایش وزن باعث بهبود افسردگی، اضطراب، تحریک پذیری و روابط بین فردی بیمار می شود. بطور کلی برای درمان بی اشتهایی روانی از سه رویکرد درمان شناختی- رفتاری، خانواده درمانی و دارودرمانی استفاده می شود.
و سرانجام والدین، همسران و خواهران و برادران فرد مبتلا به بی اشتهایی روانی قربانیان فراموش شده این ماجرا هستند. آنها واقعا می خواهند به بیمار کمک کنند، اما هرکاری که انجام می دهند و یا هرچیزی که می گویند با خشم، پرخاشگری، گوشه گیری و یا سکوت پاسخ داده می شود. انکار و دفاع لجوجانه بیمار برای غذا خوردن مانع گفتگوهای موثر خانواده درباره این مشکل می شود. تمام اعضای خانواده دچار احساس گناه، اضطراب و افسردگی می شوند. برای حل این مشکلات سعی کنید توصیه های زیر را بکار گیرید:
اگر فرزندتان نشانه های اختلال خوردن را نشان می دهد، بیماریش را انکار نکنید و به پزشک مراجعه کنید.
اگر پزشک یا روان شناس بستری شدن در بیمارستان را توصیه می کند این کار را انجام دهید. این کار ممکن است برای نجات جان فرزندتان ضروری باشد. همچنین بستری شدن به بیمار کمک می کند تا رفتارهای نامناسب غذا خوردن و پاکسازی خود را کنار بگذارد.
بر سر غذا خوردن منازعه قدرت نداشته باشید. مطمئن باشید بازنده شما هستید. سعی نکنید پلیس همسر یا فرزندتان باشید. این کار باعث می شود فرد مقابل از معاشرت با شما اجتناب نماید. تا زمانی که این مسائل از طرف درمانگر به شما واگذار نشده است، موضوعات مربوط به غذا خوردن و وزن را به درمانگر و بیمار بسپارید. زمانی که سلامتی بیمار به خطر افتد درمانگر از مداخلات درمانی مناسب استفاده می کند.

  • بازدید: 1504
  • تاریخ انتشار: پنجشنبه ۰۵ ارديبهشت ۱۳۹۲ ساعت ۱۵:۵۶
  • شناسه مطلب: 3035

نظرات 

 
+1 #1 امیر علی ۰۷ ارديبهشت ۱۳۹۲ ساعت ۱۹:۴۹
چقدر به این مطلب احتیاج داشتم چون مدتیه که فکر میکنم خواهرم به این درد دچار شده. ممنون از توضیح کامل تو زمینه ی بی اشتهایی روانی.
پاسخ مدیر سایت: امیدوارم بلا از خواهرتون دور باشه و زودتر به شرایط نرمال برگرده.
نقل قول
 

ارسال دیدگاه ؛


کد امنیتی
تصویر جدید



مطالب تصادفی

داستان طنز اعتصاب زن ها !

داستان طنز اعتصاب زن ها !
سه تا زن انگلیسی ، فرانسوی و ایرانی با هم قرار میزارن که اعتصاب کنن و دیگه کارای خونه رو نکنن تا شوهراشون ادب بشن...
چقدر ورزش کنیم ؟

چقدر ورزش کنیم ؟
اکـثر متخصصین عقیـده دارنـد کـه پیـاده روی، بـاغبــانی و سایر انواع فعالیتهای متوسط کلید حفظ سلامتی اسـت. اما صبر...
جمله ها و پیامک های جدید فاز دپرس و خستـــــه

جمله ها و پیامک های جدید فاز دپرس و خستـــــه
انتظار دارند برقصـــم ، در دنیایـــی که هیچ آهنگــی از آن ، مــرا تحریــــک نمیکتد  . . .
تعیین جنسیت جنین واقعیت یا رؤیا ؟

تعیین جنسیت جنین واقعیت یا رؤیا ؟
 انتخاب جنسیت فرزند، از دیرباز یکی از آرزوهای بشر بوده است…  چه بسا خانواده‌هایی که به علت نداشتن یکی...

مطالب پربازدید

تماس با ماهنگ

تماس با ماهنگ
بازدیدکننده گرامی؛ جهت تماس با مدیریت وب سایت ماهنگ از دو طریق ارسال ایمیل و یا تکمیل فرم زیر اقدام نمایید : ایمیل...
مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی

مجموعه ای جدید از جملات خاص و سنگین پیامک های مفهومی
من در میان مردمی هستمکه باورشان نمیشود تنهایــــممیگویند خوش بحالت که خوشحالینمی دانند دلیل شاد بودنم باج به آنهاستبرای...
چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟

چرا وقتی آب منجمد می شود حجم آن افزایش و وزنش کاهش می یابد؟
یخ هنگام انجماد، منبسط می شود. علت این انبساط پیوند هیدروژنی میان مولکول های خمیده آب است.
چرا عرق لباس را زرد میکند؟

چرا عرق لباس را زرد میکند؟
تا حالا عرق از سر، صورت و دست تان چکیده است؟ آن قدر که کلافه شده اید و حتی گاهی نیز در مقابل دیگران خجالت هم کشیده...

مطالب جدید

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)

نرم افزار آموزش الفبای انگلیسی ( محصول جدید انتشارات تاجیک)
یکی از دروس جدیدی که دانش‌آموزان در پایه‌ی هفتم باید بیاموزند، درس زبان انگلیسی است. نویسندگاه کتاب زبان انگلیسی...
فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید

فواید یادگیری زبان خارجی برای مغز که نمی‌دانستید
امروزه دانشمندان ثابت کرده‌اند که یادگیری زبان دوم می‌تواند در بهبود هوش، حافظه و تمرکز نقش مهمی داشته...
ضرروت دانستن دو زبان

ضرروت دانستن دو زبان
مغز یك فرد دو زبانه مانند رادیویی است كه به طور همزمان 2 كانال را پخش می‌كند. ممكن است كه در حال صحبت كردن به یك...
ضرورت یادگیری زبان انگلیسی

ضرورت یادگیری زبان انگلیسی
     شايد يادگيري زبان انگليسي مهمترين گام در ارتقاء کيفيت زندگي شما باشد.  آيا هيچ فکر...